Zorgen over PFAS

REGIO - Water Natuurlijk heeft schriftelijke vragen gesteld over de aanwezigheid van PFAS in het oppervlaktewater. Doel daarvan is het onderwerp nadrukkelijk op de agenda te zetten en een aanzet te geven tot passende maatregelen. De antwoorden van het waterschap geven volgens de organisatie weinig reden tot geruststelling. De vervuiling blijkt omvangrijker dan eerder gedacht en een deel van de stoffen wordt niet gemeten. Over die stoffen is daardoor geen informatie beschikbaar. Water Natuurlijk ziet hierin aanleiding om steun te vragen voor een petitie die oproept tot het uitbannen van PFAS.

Aanleiding voor de vragen was onder meer Tania Heimans, lijsttrekker van GroenLinks-PvdA in de Hoeksche Waard. Zij werd benaderd door inwoners die zich zorgen maken over PFAS-vervuiling. Informatie over de aanwezigheid van PFAS in het water van polders en stedelijk gebied op de Zuid-Hollandse eilanden bleek nauwelijks beschikbaar. Heimans reageert kritisch op de antwoorden van het college van dijkgraaf en heemraden.

PFAS worden ook wel ‘forever chemicals’ genoemd, omdat zij nauwelijks afbreken. Inmiddels vallen meer dan 10.000 stoffen onder de definitie van PFAS. Deze stoffen worden voor uiteenlopende toepassingen gebruikt, waaronder in landbouwbestrijdingsmiddelen. Ongeveer 2000 PFAS-verbindingen worden in water en bodem omgezet in trifluorazijnzuur, afgekort TFA. Dit is een zeer stabiele en goed oplosbare stof die zich gemakkelijk verspreidt in water en daarmee een risico vormt voor grondwater en drinkwaterbronnen. TFA en andere PFAS-verbindingen worden in verband gebracht met verschillende vormen van kanker, aangeboren afwijkingen en aantasting van het immuunsysteem en het hormoonstelsel. Het waterschap heeft aangegeven dat TFA momenteel niet wordt gemeten.

Volgens Heimans is het positief dat Water Natuurlijk controleert hoe het met PFAS in het water is gesteld, maar zij noemt het zorgelijk dat een stof als TFA niet wordt onderzocht. Twee jaar geleden diende zij samen met andere partijen al een motie in om inwoners beter te informeren over de kwaliteit van water, bodem en lucht. Die motie is aangenomen, maar uitvoering laat volgens haar nog op zich wachten.

Naast industriële lozingen is er ook aandacht voor PFAS in landbouwbestrijdingsmiddelen. De industrie is hiervan op de hoogte, maar veel agrariërs zijn dat niet. Het Centrum voor Landbouw en Milieu publiceerde een lijst van vijfentwintig werkzame stoffen die PFAS bevatten en zijn verwerkt in honderdzeventien middelen. De verkoop van deze middelen is de afgelopen jaren gestegen naar 269.000 kilogram per jaar. Een groot deel van deze stoffen wordt omgezet in TFA en komt in het water terecht.

Uit de beantwoording van de vragen blijkt dat veertien van de vijfentwintig genoemde werkzame stoffen voorkomen in het water van de Zuid-Hollandse eilanden en dat zes stoffen niet worden gemeten. Ook TFA, waarin de meeste PFAS-pesticiden worden omgezet, wordt niet onderzocht. Duits onderzoek laat zien dat in regio’s met overwegend conventionele landbouw een groot deel van de TFA in het water afkomstig is uit de landbouw.

Volgens Heimans is het niet de bedoeling om de verantwoordelijkheid bij boeren neer te leggen. Zij benadrukt dat agrariërs zelf ook geen PFAS in hun lichaam of op hun land willen en dat samenwerking nodig is om industrie en overheid aan te spreken. Het gaat volgens haar om een landelijk probleem dat vraagt om gezamenlijke oplossingen.

Water Natuurlijk roept inwoners op de petitie voor het uitbannen van PFAS te ondertekenen. Ook GroenLinks en PvdA ondersteunen deze oproep.

Meer informatie en de petitie zijn te vinden via campagnes.degoedezaak.org/campaigns/bescherm-onze-gezondheid-stop-pfas-nu.