Column Dominee Coen van Alphen: Glimpje blauw geluk

Een paar weken geleden, bij een wandeling door de grienden, was het geluk met me. Ik liep langs een brede kreek, verzonken in gedachten. Opeens zag ik vanuit mijn ooghoek iets blauws als een pijl over het water gaan. Een felblauwe schicht, dat kon maar één ding zijn: een ijsvogel! Een seconde later was de vogel alweer uit zicht. Een golfje van opwinding sloeg door me heen.

Al jaren lang hoop ik erop om een ijsvogel te zien in de grienden. Natuurlijk kun je ze daar verwachten. Laaghangende takken boven stromend water vormen de ideale habitat voor een vissende ijsvogel. Maar om een ijsvogel te spotten moet je een beetje geluk hebben. Ze zijn niet alleen snel, maar ook schuw. Ik ben niet zo’n fanatiekeling die voor dag en dauw opstaat, zich urenlang verschuilt tussen het gebladerte en uiteindelijk (verkleumd en verkrampt) de mooiste vogelwaarnemingen doet. Eerder ben ik een gewone wandelaar die graag om zich heen kijkt en dan af en toe verrast wordt door schoonheid. Het hielp een handje mee dat de bomen in het winterseizoen kaal zijn, waardoor er meer zicht is.

Behalve dat de ijsvogel mijn hart sneller liet kloppen, gebeurde er nog iets met me. Het voelde bijna als een openbaring. Opeens zie je iets wat meestal verborgen blijft. Maar de ijsvogel doorboorde als het ware ook mijn gedachtenbubbel. Ik weet het niet meer precies, maar waarschijnlijk liep ik te sippen over de toestand van de wereld. Dat gedachtenpatroon werd doorbroken door het inzicht dat de wereld altijd rijker en mooier is dan je beseft. Gezien of ongezien: de ijsvogel leeft hier zijn leven, temidden van duizenden knotwilgen en samen met bevers, reeën, uilen, hazen en nog veel meer dieren. Hoe ik me voel, doet daar niets aan af.

Dat ik een ijsvogel zag, betekent trouwens ook gewoon goed nieuws. Jarenlang was deze schitterende vogel bedreigd, doordat steeds meer natuur verdween en water dat steeds vuiler werd. Initiatieven voor natuurherstel en strengere milieuregels zorgden ervoor dat de populatie zich kon herstellen en dat de ijsvogel nu weer algemeen voorkomt in Nederland. De grootste bedreiging is nu een strenge winter, want ook al is de naam ijsvogel: als er dagenlang ijs ligt, kan deze vogel niet meer vissen.

Een paar dagen later had ik opnieuw geluk. Het was nu langs het riviertje bij de golfbaan waar ik hem op een tak zag zitten, met een visje dwars in zijn snavel. Toen ik dichterbij kwam, vloog hij snel op. Twee keer een ijsvogel: als ik bijgelovig was, zou ik er een teken in zien. Maar ik ben niet bijgelovig. Wel gelovig en daarom dank ik de Schepper voor de ijsvogel.