Literair vertaler Alyssia Sebes genomineerd voor de Europese Literatuurprijs

Door Tess Krommenhoek
POORTUGAAL – Alyssia Sebes is literair vertaler en vertaalt uit het Engels, Frans en Spaans naar het Nederlands. Samen met collega-vertaler Annet van der Heijden is zij genomineerd voor de Europese Literatuurprijs, met hun vertaling van de Spaanse roman ‘Slechte Gewoontes’ van Alana S. Portero.

Zowel Alyssia als Annet zijn beiden in 2019 afgestudeerd voor Literair Vertalen Spaans-Nederlands aan de Vertalersvakschool in Amsterdam. “We zijn op hetzelfde moment begonnen in de vertaalwereld en kennen elkaar goed. Daardoor kregen we af en toe gezamenlijke opdrachten, zoals het boek Slechte Gewoontes, dat via haar ook bij mij terechtkwam. Het is prettig om zo nu en dan samen te werken en overleg te hebben over bepaalde kwesties”, vertelt Alyssia. 

Het boek ‘Slechte Gewoontes’ gaat over een meisje dat geboren wordt als jongen en opgroeit in Madrid in de jaren 80 en 90. “Er zitten veel autobiografische elementen in dit boek, omdat de schrijver zelf ook een trans vrouw is. Het is dan ook een gevoelig onderwerp, wat het spannend maakte om met al die woorden bezig te zijn. Ze stelt zich heel kwetsbaar op door dit allemaal te delen en dan is het aan mij om daar Nederlandse woorden voor te vinden. Dat is een heel mooi proces: je groeit langzaam toe naar de schrijver en het boek.” De Europese Literatuurprijs is bedoeld voor het beste, uit een Europees land afkomstige boek dat naar het Nederlands is vertaald. “Verschillende boekhandelaren uit Nederland vormden de jury en stelden een longlist op van zo’n twaalf romans. Deze longlist gaat naar een andere jury, waaronder juryvoorzitter Niña Weijers die de shortlist bekendmaakt, bestaande uit vier boeken. Uiteindelijk maken zij ook de winnaar bekend op 3 september.” Zowel de schrijver als de vertaler van de winnende roman ontvangen ieder 10 duizend euro aan prijzengeld. 

Onderzoek
“Een van de leukste dingen aan vertalen is dat je vaak een expert wordt in een heel specifiek onderwerp. Voor dit boek doken we diep in de queer literatuur. Ook woont de hoofdpersoon uit het boek in een volkswijk in Madrid, waardoor we nu ineens alles weten over een bepaald appartementsgebouw daar. Wanneer het gebouwd is, wat voor mensen er wonen. We zijn zelfs met Google Maps daar rond gaan lopen.” Er gaat veel onderzoek zitten in het vertalen van een boek. “Je hebt heel vaak culturele verschillen. Ook zijn sommige woorden heel moeilijk te vertalen, waardoor je er meer woorden aan moet besteden of het op een andere manier moet vertalen. Je moet in ieder geval altijd de lezer in gedachten houden, van snapt die het.”

Boeken vertalen is voor Alyssia een grote passie. Helaas brengt dit werk vaak weinig op en blijft erkenning soms uit. Juist daarom vindt ze deze prijs zo waardevol, het eert zowel de auteur als de vertaler. “Het is een bijzonder boek, ook omdat ze veel zelf heeft meegemaakt van wat in het boek staat. We zijn heel bewust bezig geweest met hoe we taal gebruiken en hebben veel trans personen benaderd om vragen te stellen. Ook hebben we veel gelezen en gekeken naar hoe mensen toen met elkaar spraken. Juist omdat we zo zorgvuldig met de taal bezig zijn geweest, voelt het als een enorme eer dat we voor deze prijs genomineerd zijn. Het laat zien dat het gewaardeerd wordt, en dat we het goed hebben gedaan. Daar ben ik heel blij mee.” 

Op Instagram @Alyssia.vertaalt geeft Alyssia een kijkje achter de schermen in haar leven als vertaler.