Jan Brokken (rechts) en André Romijn met ‘Moeder en kind’.
Jan Brokken (rechts) en André Romijn met ‘Moeder en kind’. Foto: André Romijn artist

Verloren verleden herleeft

Algemeen

RHOON - Afgelopen dinsdagavond, 23 april, vulden belangstellenden bijna alle zitplaatsen in de Dorpskerk van Rhoon voor een speciale concertlezing. Het evenement was gewijd aan ‘De Ontdekking van Holland’, het nieuwste werk van auteur Jan Brokken. Georganiseerd door Stichting Klassiek in Rhoon, werd de avond verrijkt met de muzikale genialiteit van pianist Jeroen van Veen en cellist Joachim Eijlander, die de vertelling van Brokken naar een hoger plan tilden.

In ‘De Ontdekking van Holland’ blaast Jan Brokken nieuw leven in een vergeten hoofdstuk van ons nationaal cultureel erfgoed. In het begin van de twintigste eeuw was Volendam de thuisbasis van een bloeiende kunstenaarskolonie, een magneet voor meer dan 1800 kunstenaars en een symbool voor de Nederlandse cultuur. Volendam inspireerde niet alleen schilders, maar ook fotografen, beeldhouwers en filmmakers, en trok eveneens musici van formaat aan zoals Julius Röntgen, Edvard Grieg en Maurice Ravel. Muziekstukken, waaronder de Minimal Prelude 10 voor cello & piano door Jeroen van Veen, vervlochten zich met de verhalen over Volendam en persoonlijke jeugdherinneringen van Jan Brokken uit Rhoon. Des te verrassender was het voor Brokken toen hij de erepenning van de gemeente Albrandswaard ontving uit handen van burgemeester J. De Witte.

Een bijzonder hoofdstuk in het boek is gewijd aan de Joodse zussen Gertrud en Margarete Zuelzer uit Berlijn, wier verhaal op zichzelf al een reden is om het boek te lezen. Gertrud Zuelzer (1873-1968), een landschap- en portretschilder, en Margarete Zuelzer (1877-1943), een van de eerste vrouwelijke doctorandi aan de Universiteit van Heidelberg, bezochten Volendam meerdere malen. De brieven van Gertrud getuigen van haar inspiratie geput uit Volendam en zijn inwoners. Echter, na de opkomst van de nazi’s in 1933 werd het Joodse kunstenaars bijna onmogelijk gemaakt om hun beroep uit te oefenen, wat leidde tot de vernietiging van vele levens en werken.

Het leven van de zussen nam tragische wendingen; Gertrud werd gearresteerd toen ze naar Zwitserland probeerde te vluchten maar overleefde in Theresienstadt door haar tekenvaardigheden, terwijl Margarete, die naar Amsterdam was verhuisd, in 1942 gearresteerd en enkele maanden later in kamp Westerbork overleed.

Gelukkig is niet alle kunst verloren gegaan. Een lang verloren gewaand schilderij van Gertrud Zuelzer, “Moeder en kind in traditionele Volendamse klederdracht”, is herontdekt door galeriehouder en portretschilder André Romijn uit Middelburg. Dit schilderij, lange tijd veronachtzaamd en onbekend, kreeg hernieuwde aandacht na ‘De Ontdekking van Holland’. Het maakte zijn debuut tijdens de concertlezing, samen met een ander schilderij van Georg Hering, een schoonzoon van de Volendamse hotelier Leendert Spaander, aangekocht door Leen den Otter.

Het intieme “Moeder en kind” benadrukt door zijn compositie de liefdevolle band en het voortleven van tradities. Dit herontdekte werk van Gertrud Zuelzer is een venster naar een tijdperk en gemeenschap die bijna door de tijd vergeten waren. Dankzij de inspanningen van een bewonderaar van Zuelzer’s werk, ontvangt het nu de erkenning die het verdient. Het kunstwerk is te bezichtigen vanaf 5 mei in Kunsthuis André te Middelburg.

Advertenties uit de krant