Dominee Coen van Alphen
Houd je hart zacht
‘Polarisatie’ is verkozen tot woord van het jaar. Dat begrip was blijkbaar tekenend voor Nederland in 2024. Ironie: ook over de verkiezing van dit woord waren de meningen al gepolariseerd. Polarisatie wil zeggen dat opvattingen zover uit elkaar liggen dat er nauwelijks gesprek meer mogelijk is. Dat is zorgelijk vind ik, omdat je in de samenleving alleen met een goed gesprek verder komt. (Dat mag best een stevig gesprek zijn.) Bij polarisatie worden mensen in kampen getrokken: voor óf tegen, goed óf verkeerd. Dat doet geen recht aan de werkelijkheid en brengt een oplossing niet dichterbij.
Het bekendste voorbeeld is de oorlog in Gaza. De demonstraties, de bezetting van universiteitsgebouwen, de Kamerdebatten: het gaat er ongekend fel aan toe. Begrijpelijk, want het vreselijke conflict dat daar woedt wordt ook hier gevoeld – zie de Maccabi-rellen in Amsterdam. Joodse Nederlanders voelen zich onveilig. Moslims voelen zich neergezet als tweederangsburgers. We zijn bang voor elkaar geworden.
In dit klimaat is journalist Natascha van Weezel voor mij een lichtend voorbeeld. Als Joodse Nederlander met familie in Israel is zij geschokt door de brute aanval van Hamas, op 7 oktober 2023. Maar ze is evenzeer geschokt door de ongekend harde reactie van Israel die erop volgde en het onmenselijke lijden dat wordt aangericht in Gaza. Ze gaat door met wat ze al deed: luisteren, in gesprek brengen, nuance proberen te vinden in verhitte discussies. Dat wordt haar door velen niet in dank afgenomen. Zowel in het pro-Israel als pro-Palestijnse kamp vinden mensen dat ze niet radicaal of solidair genoeg is. Wat ze online over zich heen krijgt laat zich raden.
Maar Natascha laat zich niet het zwijgen opleggen. Samen met hoogleraar Joodse studies Bart Wallet maakt ze een podcast met veel informatie en boeiende gesprekken. Over haar belevenissen schreef ze het boekje ‘Hoe houd je je hart zacht’. Hoe hou je het vol in de storm, als journalist, als Joodse, als mens? Hoe blijf je bij je idealen? Door te blijven luisteren. In haar achterhoofd klinkt het advies van haar overleden vader: Houd je hart zacht. Laat je niet meevoeren in de stroom van haat en verbittering. Dat is verre van soft. Het is veel moeilijker om elkaar als mens te blijven zien dan om een ongezouten mening te hebben. Ze noemt het voorbeeld van een Israelische en Palestijnse journalist die temidden van het tumult zoeken naar mogelijkheden voor vrede. ‘Het meest radicale wat je kunt doen is de ander een hand geven’, zegt een van hen.
Houd je hart zacht, dat lijkt me een goed motto voor 2025. Niet alleen bij Israel-Gaza, maar in de vele discussies die ongetwijfeld door zullen gaan. Durf radicaal te zijn, geef elkaar die hand. Gelukkig nieuwjaar!